1. Uluslararası Süleymaniye Sempozyumu

Modern Edebiyatın “Süleymaniye”si


Zeynep Kevser Şerefoğlu

Son değişiklik: 19-10-2018

Özet


Mekânların dinî, sosyal, kültürel, sanatsal, kültürel ve hatta siyasal kimlikleri vardır ve bu kimliklerin imgesel içerikleri, onlarla ilişkide olan insanların kimliklerinin oluşmasında önemli etkilere sahiptir. Sanatçılarsa, bir adım ötesinde, eserlerinde pek çok mekânsal mecazlar kullanırken, hem mekândan etkilenendirler; hem de mekânı etkileyecek kimi zaman yeni bir  çehre verecek pencereler açarlar.

Türk Edebiyatı’nda özellikle İstanbul ve semtleri görünümüyle izlenecek bir harita, yüce duygular uyandıran seyirlik manzaralar, simgesel ve kültürel unsurlar, yaşama zevki, mesire yerleri özellikleri ile öne çıkan muhitler tasvirinden; git gide şehir-insan ilişkisine, hafıza mekânlarına dair tahayyülde kalan özleyişlere, geçmişi mekân üzerinden yakalamak ve mekânlara sinmiş ruhu ölümsüzleştirmeye çalışmaya, modern şehrin yaşam şartlarının şehrin kendisine karşı isyanı doğuran boyutuna doğru evrilir.

Devlet ricalinin tercih ettiği, konakları ile meşhur bir seçkin bir mekândan, metruklaşan çöküntü bölgesine kadar değişen süreçte Süleymaniye, pek çok edebi eserde adeta roman kahramanı gibi karşımıza çıkar. Sinan’ın mimari açıdan çağını aşan pek çok hüner gösterdiği Süleymaniye Külliyesi ise, semtin genel özelliklerinin ötesinde bir hüviyet de taşır ve edebi eserlerde semte ruhunu veren temel bir yapı olarak yer alır.

Bu temel yapıya, külliyeye ve camiye bakışlar ise birbirinden oldukça farklıdır. Çalışmamızda, modern edebiyatta Süleymaniye’ye bakışa dair panoramik bir bakış ortaya konacak, özellikle Mehmet Akif’in, Yahya Kemal’in, Nazım Hikmet’in, Sezai Karakoç’un ve Orhan Pamuk’un, eserlerinde Süleymaniye ve Süleymaniye Camisi’ne dair değiniler karşılaştırılarak ve farklı edebi yönelimlerde Süleymaniye’nin aldığı farklı görünümler mercek altına alınacaktır.