1. Uluslararası Süleymaniye Sempozyumu

Osmanlı Kadı Sicilleri: Kanuni Döneminden Örnekler


Kenan Yıldız

Son değişiklik: 19-10-2018

Özet


Kadı, Osmanlı yönetim zincirinin en önemli halkalarından birini temsil etmekteydi. Halkın bütün meselelerinde ve özellikle taşra halkının merkez ile olan ilişkilerinde en yetkili merci kadılık kurumu idi. İmparatorluk dahilindeki en büyük kazalardan en ücra mahallere kadar, evlenme, boşanma, alım, satım, alacak, borç, ölüm, miras gibi sosyal ve ekonomik her türlü mesele dışında, pazar ve vakıfların denetlenmesi, sefer iaşe ve bir kısım lojistik işlerinin yürütülmesi, adli her tür davanın yerinde görülmesi ile beledi görevler kadıların uhdesindeydi.

Kadıların görev süreleri en fazla iki yıldı. Kadılık mahkemelerinde görülen bütün işlemler “sicill-i mahfûz” denilen defterlere kaydedilir ve bu defterler bir sonra gelen kadıya eksiksiz devir ve teslim edilirdi. Kadıların zorunlu olarak uymaları beklenen bu kurallara rağmen günümüze ulaşan en erken tarihli siciller, az sayıda olmakla birlikte, Fatih dönemine aittir. Mevcut sicil külliyatının muntazam serileri ise Kanuni dönemi ile başlamaktadır.

Bu tebliğde, kadı sicilleri hakkında genel bilgiler verilecek, günümüze ulaşan defterler dönemsel olarak gruplandırılacak, Kanuni döneminden seçilen bazı örnekler paylaşılacaktır.