1. Uluslararası Süleymaniye Sempozyumu

Şeriyye Sicilleri Ve Meşihat Arşivlerinde Kanuni Sultan Süleyman Dönemine Ait Kayıtlar


Esra Yıldız

Son değişiklik: 19-10-2018

Özet


Her milletin ve devletin tarihi bir mirası vardır. Arşivler ve kütüphaneler, bir milletin siyasî, ictimai, iktisadî ve sosyo-kültürel hayat düzenini açıkça ortaya en önemli hazineler olmasının yanı sıra maddi manevi kültür varlıklarını ihtiva eden birinci el kaynaklardır. Osmanlı Devleti, bu sebeple tesis ettiği arşivcilik sistemine “Hazîne-i Evrak” yani “Belge Hazinesi”, “Evrak Hazinesi” ismini vermiştir. Osmanlı Devleti’nde kurulmuş en önemli arşivlerden bir tanesi de İstanbul’un Süleymaniye semtinde şu an İstanbul Müftülüğü bünyesinde bulunan Şeriyye Sicilleri ve Meşihat Arşivleri’dir. Molla Fenari’nin Bursa müftüsü tayin edilmesi, Osmanlı Devleti’nde müftülük ve şeyhülislamlığın başlangıcı kabul edilmektedir. İslam dünyasındaki geleneği devam ettiren Osmanlı Devleti’nde şeyhülislam ve müftüler, evlerinin selamlık dairesinde resmi işlemleri yürütmüşlerdir. 1826’da Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasıyla Meşihat Makamı, Şeyhülislam, fetva emini, katipleri başta olmak üzere kazaskerlik ve İstanbul kadılığı Ağakapısı’na taşınmış ve bu mekana “Bâb-ı Meşîhat” ismi verilmiştir. Fatih, Süleymaniye ve Beyazıt semti ulema semti olarak anılmaya başlamış ve zamanla bu kurum gelişerek İlmiye Teşkilatının merkezi haline gelmiştir. Meşihat makamı, fetva verme yetkisiyle dini bir otorite olmuş ve halkı ıslah etme noktasında önemli adımlar atmıştır.

Makalemiz “Şer‘iyye Sicilleri ve Meşihat Arşivi’nin Tarihçesi, İçeriği ve Birimleri”, “Şer‘iyye Sicilleri Ve Meşihat Arşivlerinde Kanuni Sultan Süleyman Dönemine Ait Kayıtlar” ve “Kanuni Sultan Süleyman Dönemine Ait Kayıtların Muhtevası” olmak üzere üç bölümden oluşmaktadır. Osmanlı Devleti’ndeki orijinal adıyla “Sicillât-ı Şer‘iyye” ve “Meşîhat-i İslâmiyye” olan bu müessesenin birimleri ve faaliyet alanları, müessesenin kuruluşundan ilgâsına kadar olan süreçteki tarihî serüveni ele alınacaktır. Şer‘iyye Sicilleri ve Meşihat Arşivi’ndeki Kanuni Sultan Süleyman Dönemine Ait Kayıtlar defter ve belge serilerinin sayısı, tarihi ve içeriği noktasında bilgiler verilecektir.